ارتودنسی پیشگیری 

ارتودنسی پیشگیری

آیا راهکاری برای جبران عوارض ناشی از، از دست رفتن زودتر از موعد دندان های آسیای شیری وجود دارد؟

آیا زود از دست رفتن دندان های آسیای شیری می تواند عوارضی را به کودک تحمیل کند؟

آیا اختلال در نظم و ترتیب دندان های کودکان می تواند نگران کننده باشد؟

پاسخ به تمامی سوالات فوق مثبت است. در ادامه سعی شده است بصورت مبسوط موارد مذکور به بحث گذاشته شوند.

عوارض از دست رفتن زودهنگام دندان های شیری کودکان

دندان های آسیای شیری در جویدن و تغذیه ی سالم کودک تاثیر بسزایی دارد. اگراین دندان ها زودتر از موعد از دست بروند، تغذیه ی کودک مختل می گردد و از همه مهم تر جوانه دندان های دائمی که زیر دندان های آسیای شیری واقع شده اند، الگوی رویشی خود را از دست می دهند و بصورت نابجا رویش می کنند. در نهایت می توانند درمان هایی را به کودک تحمیل کنند که تا قبل از، از دست رفتن زودتر از موعد دندان های آسیای شیری نیازی به این درمان ها نبوده است.

علاوه بر مطالب بیان شده، موارد دیگری نیز هستند که با بهره بردن از ارتودنسی پیشگیری می توان تا حد زیادی با درمان های ساده تری ، ناهنجاری های موجود را با نتیجه ی بسیار بهتر و نیز در مدت زمان کمتری درمان کرد و دست کم درمان های آینده ارتودنسی کودک را به نحو چشمگیری ساده تر کرد.

 دکتر ماریتا شکاریان ، دندانپزشک کودکان و دارای فلوشیپ ارتو کودکان از آمریکا و عضو دائمی آکادمی AOS آمریکا می باشند. شما عزیزان می توانید به منظور برقراری ارتباط با ایشان از طریق زیر اقدام نمایید:

شماره های تماس: ۰۲۱۲۲۵۵۴۶۴۹

کانال اینستاگرام 

در ادامه مبحث سعی شده است، متداول ترین مشکلات فکی دندانی کودکان که تا حد زیادی با ارتودنسی پیشگیری قابل درمان هستند، پرداخته شود:

  • به دنبال پوسیدگی های وسیع، عفونت ، ضربه و سایش های شدید دندانی شاهد از دست رفتن زود هنگام دندان های شیری هستیم؛ که این امر علاوه بر ایجاد آثار مخرب بر تغذیه و رشد کودک، می تواند سبب به هم ریختن نظم و ترتیب رویش دندان های دائمی کودک در آینده شود.
  • چراکه فضای دندان از دست رفته معمولا توسط دندان های مجاور اشغال شده و نهایتا طول قوس فکی-دندانی کمتر و کمتر خواهد شد. دراین صورت دندان دائمی جایگزین، فضای کافی برای رویش نداشته و بصورت نابجا رویش می کند. حتی ممکن است این دندان بصورت نهفته یا نیمه نهفته باقی ماند.

درمان عوارض از ناشی از مصرف شیشه شیر

بدیهی است که دندان مذکور با ایجاد فشار روی دندان های مجاور، تلاش می کند تا رویش یابد. این امر سبب کج شدن دندان های مجاور به فضای بی دندانی می شود که متاسفانه برای اصلاح بهم ریختگی دندان ها که ناشی از این فشار می باشد، و نیز ایجاد فضای مناسب برای رویش دندان نابجا، دندان نهفته یا نیمه نهفته ، گاها خارج کردن دندان دائمی به همراه درمان های وسیع و پیچیده ی ارتودنسی ، اجتناب ناپذیر به نظر می رسد.

استفاده از فضانگهدارها

جهت جلوگیری از عوارض فوق الذکر؛ بلافاصله پس از، از دست دادن دندان آسیای شیری قبل از موعد مقرر، با محاسبه دقیق طول قوس فکی در دندانپزشکی کودکان ، توسط دندانپزشک اطفال و در صورت تشخیص و تجویز ایشان، باید از انواع دستگاه های فضانگهدار (ترجیحا نوع ثابت آن) بهره برد.

  • لازم به ذکر است یکی از بهترین دستگاه های فضا نگهدارنده ی ثابت فک بالا TPA و نیز یکی از بهترین دستگاه های فضا نگهدارنده ی ثابت فک پایین  LA  می باشد.
  • این دستگاه ها مانع از حرکت دندان های مجاور به فضای بی دندانی شده و فضای کافی برای رویش جوانه های دندان های دائمی را حفظ می کنند.
استفاده از فضا نگهدارنده ثابت توسط دکتر ماریتا شکاریان

استفاده از فضا نگهدارنده ثابت توسط دکتر ماریتا شکاریان

کراس بایت (cross bite) چیست؟

به صورت طبیعی، دندان های فک بالا باید تمامی دندان های فک پایین را پوشش دهند. ولی گاها این رابطه و تعادل به دلایلی از جمله تماس های پیش رس، لق شدن دندان شیری، ضربه، رویش نابجای دندان دائمی، درد دندان و …، به هم می ریزد.

چراکه کودک به صورت کاملا ناخودآگاه فک خود را به یک سمت دیگر، مانند چپ یا راست و یا جلو حرکت می دهد تا با این کار از ایجاد درد و ناراحتی جلوگیری کند و این امر می تواند ایجاد کراس بایت قدامی و خلفی کند.

  • کراس بایت قدامی (شیری یا دائمی)

کراس بایت قدامی به این معناست که دندان های قدامی فک پایین، بیرون زده تر از دندان های قدامی فک بالا قرار می گیرند. صرف نظر از علت کراس بایت قدامی شیری یا دائمی، این مورد بلافاصله پس از تشخیص باید با انجام ارتودنسی پیشگیری تحت نظر قرار گیرد. بدیهی است در صورت عدم انجام ارتودنسی پیشگیری در آینده با مشکلات فکی-دندانی بسیار جدی مواجه خواهیم بود.

این در حالیست که در صورت اقدام به ارتودنسی پیشگیری در سنین پایین تر می توانیم از رشد بیش از حد فک پایین تا حد زیادی جلوگیری کنیم و لزوم درمان های وسیع و پیچیده ارتودنسی برای کودک در سنین بالاتر را کم کنیم.

  • کراس بایت خلفی (شیری یا دائمی)

کراس بایت خلفی به این معناست که دندان های خلفی فک پایین، بیرون زده تر از دندان های خلفی فک بالا هستند. کراس بایت خلفی می تواند به صورت تک دندان، تعداد بیشتر دندان های درگیر، یک طرفه و یا دو طرفه باشند.

کراس بایت خلفی بسیار شایع است و در صورت تشخیص هرچه سریع تر باید درمان شود. برای انجام درمان کراس بایت های مذکور بسته به شرایط فک و دندان، درمان های متفاوتی پیشنهاد می شود.

از پلاک های متحرک، تا بند و براکت های ارتودنسی. مواقعی که دندان های بیشتری درگیر این ناهنجاری هستند، بهتر است از (Rapid Palatal Expansion (RPE  استفاده شود که فک بالا را به صورت عرضی رشد می دهد و کراس بایت های خلفی یک طرفه یا دوطرفه که ناشی از تنفس دهانی کودک یا مکیدن انگشت و یا کوچک بودن استخوان فک بالا هستند را به خوبی درمان کرده و در خیلی از موارد از آنجا که فک بالا را به صورت عرضی رشد می دهد، می تواند کام گنبدی کودک را نیز درمان کرده و سقف دهان را به جای نرمال خود بازگردانده و در نتیجه کف حفره بینی نیز در جای اصلی خود قرار می گیرد.

بدیهی است فضای حفره بینی وسیع تر شده و تنفس از راه بینی برای کودک خیلی راحت تر خواهد بود.

اپن بایت (Open Bite) چیست؟

عارضه ای است که در پی مکیدن طولانی مدت پستانک، شیشه شیر، انگشت و حتی مکیدن زبان توسط کودک رخ می دهد که به تفصیل درمقاله ی عادات نامطلوب دهانی کودکان به آن پرداخته شده است.

در این حالت علی رغم اینکه کودک دهان خود را می بندد، دندان های جلو به هم نمی رسند!!! با تشخیص زودهنگام و درمان به موقع می توان از عوارض ناشی از این عادات و نیز درمان به موقع open bite بهره جست.

رویش نابجای دندان دائمی

گاهی به مواردی برخورد می کنیم که دندان آسیای دائمی جای کافی برای رویش ندارد و زیر دندان جلویی خود عملا گیر کرده است.

در این موارد نیز با استفاده از ارتودنسی پیشگیری کمک شایان توجهی به دندان گیر کرده می شود تا به دندان های مجاور فشار مخرب وارد نکند و بتواند در موقعیت صحیح خود رویش کند و نیز حداکثر طول قوس فکی – دندانی قابل دسترس نیز حفظ شود.

نهفته ماندن دندان دائمی

در بعضی موارد به دلیل کمبود فضای رویشی و به اصطلاح کوچک بودن فک، تعدادی از دندان های دائمی، فضای کافی برای رویش ندارند و می توانند بصورت نابجا رویش کنند و یا نیمه نهفته و حتی نهفته باقی بمانند.

با توجه به موارد فوق ، دندانپزشک کودکان رادیوگرافی های دوره ای و مقایسه ای از کودک درخواست می کند تا بتواند به طور دقیق فضاهای رویشی را آنالیز کند.

درصورت وجود داشتن ریسک رویش نابجای دندان دائمی و یا نهفته ماندن یا نیمه نهفته ماندن جوانه دندان دائمی، دندان شیری را زودتر از موعد خارج کنند و نیز تدابیر درستی جهت رویش جوانه دندان دائمی بیندیشد.

دندان های دائمی اضافی

در رادیوگرافی های دوره ای گاها شاهد یک یا چند دندان اضافه در فک کودک هستیم که باید هرچه زودتر تشخیص داده شوند و اقدامات لازم را مبذول کرد.

در غیر این صورت وجود دندان اضافی در فک می تواند نقش مهمی در نهفته ماندن دندان دائمی در ناحیه مورد نظر ایفا کند.

کمبود جوانه دندان دائمی

برخلاف مورد فوق، گاها با کمبود یک یا چند جوانه دندان دائمی مواجه هستیم. تشخیص به موقع و زودرس بسیار ضروری است تا والدین بیمار از این موضوع آگاه باشند و در حفظ و نگهداری دندان شیری که جایگزینی نخواهند داشت، نهایت همکاری را با دندانپزشک کودکان بعمل آورند.

تا جاییکه ممکن است دندان شیری حفظ شود و در صورت از دست رفتن دندان شیری، فضای مورد نظر تا سن مناسب برای جایگزینی با ایمپلنت در آینده حفظ شود.

فضای بین دندان های قدامی دائمی

در بعضی موارد مشاهده می شود که فضای بین دندان های قدامی دائمی رویش یافته بسیار زیاد می باشد. در صورتی که دندانپزشک کودکان تشخیص دهد و نیز رادیوگرافی هم تایید کند که فاصله بین دندان های قدامی، مانع از رویش بقیه دندان های دائمی در ناحیه قدامی فک خواهد بود، باید هرچه سریع تر نسبت به بستن فضاهای بین دندان های رویش یافته اقدام نمود تا مانع از نهفته ماندن جوانه های مذکور شویم.

از دست رفتن دندان قدامی دائمی

به دنبال از دست رفتن دندان قدامی دائمی براثر عفونت، ضربه و یا هر عامل دیگری، انجام پیشگیری های لازم باید هرچه سریعتر صورت پذیرد تا فضای کافی برای استفاده از ایمپلنت در آینده حفظ شود و نیز طول قوس فکی کاهش پیدا نکند و همچنین دندان های مجاور به فضای بی دندانی منحرف نشوند.

با لحاظ کردن توضیحات فوق، باید بلافاصله و بدون فوت وقت پس از، از دست دادن دندان قدامی دائمی در کودک، محل با فضا نگهدارنده مناسب که بتواند تا حدی زیبایی کودک را نیز حفظ کند، پر شود.

از دست رفتن خلفی ترین آسیای شیری قبل از رویش اولین آسیای دائمی

اولین آسیای دائمی مهم ترین کلید اکلوژن در داخل دهان می باشند و این در حالیست که دندان مذکور باید پشت خلفی ترین آسیای شیری رویش یابد.

این بدان معناست که با از دست رفتن انتهایی ترین آسیای شیری، اولین آسیای دائمی راهنمای رویشی خود را کاملا از دست می دهد و به سمت بی دندانی متمایل می شود و چون هنوز رویش نیافته است این حرکت خیلی سریع تر و با شدت بیشتری انجام می پذیرد.

در این شرایط ناچاریم بخشی از فضا نگهدارنده را ثابت داخل لثه ببریم و با کمک رادیوگرافی بتوانیم این بخش از دستگاه فضا نگهدارنده را در تماس با جوانه دائمی قرار دهیم و با این کار از حرکت دندان دائمی به سمت فضای بی دندانی جلوگیری کنیم. این دستگاه Distal shoe نام دارد.

نتیجه گیری

درخاتمه شایان ذکر است با تشخیص زودهنگام و چکاپ های منظم و نیز اقدامات سریع تحت نظر دندانپزشک کودکان، برای درمان موارد فوق الذکر می توان از ارتودنسی پیشگیری بهره برد. همچنین لازم به یادآوری است که تمامی دستگاه های ثابت مذکور حداکثر طی چند روز برای کودک عادی شده و جزئی از دهان وی محسوب می شود.

درباره نویسنده

پاسخ

5 × سه =