دندانپزشکی کودکان

دندانپزشکی کودکان

چه عواملی در ایجاد زود هنگام پوسیدگی دندان های کودکان نقش دارند؟

در این مقاله سعی شده است به عواملی که باعث ایجاد بروز پوسیدگی های زود هنگام دندانی کودکان می شوند به اختصار پرداخته شود.

برخلاف باورهای نادرست عموم مردم، دندان های شیری اهمیت خاصی دارند. ولی متاسفانه برای رعایت کامل بهداشت دهانی – دندانی و نیز نگهداری دندان های فوق در اکثر مواقع تلاش چشمگیری صورت نمی پذیرد. این در حالیست که دندان های شیری نه تنها در تغذیه سالم کودک نقش مهمی ایفا می کنند، بلکه باعث رویش دندان های دائمی در موقعیت صحیح خود نیز می شوند.

لازم به ذکر است دندان های قدامی شیری تا سن ۷-۶ سالگی و دندان های آسیای شیری، تا سن ۱۲-۱۱ سالگی باید در دهان کودک باقی بمانند.

دندانپزشکی کودکان

چراکه دندان های قدامی کودک در تلفظ صحیح کلمات، گاز زدن مواد غذایی، اعتماد به نفس کودک و … نقش بسزایی ایفا می کند. همچنین دندان های آسیای شیری در جویدن و تغذیه کودک نقش مهمی دارند و در صورت دردناک شدن یا از دست رفتن زودتر از موعد، تغذیه کودک مختل شده و از همه مهم تر جوانه دندان دائمی که دقیقا زیر دندان آسیای شیری قرار دارد، راهنمای رویشی خود را از دست می دهد و به صورت نابجا رویش می کند و می تواند درمان هایی را به کودک تحمیل کند که تا قبل از، از دست دادن دندان های آسیای شیری، نیازی به انجام این درمان ها نبوده است.

بدیهی است این درمان ها می توانند از ارتودنسی پیشگیری تا ارتودنسی های پیچیده متغیر باشند. با توجه به موارد فوق علاوه بر رعایت دقیق بهداشت دهانی و تغذیه سالم، پیشگیری از پوسیدگی و مقاوم سازی دندان ها توسط فلوراید تراپی و فیشورسیلانت تراپی و نیز در صورت لزوم، ترمیم و نگاهداری دندان های شیری (قدامی یا خلفی) از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

عوامل موثر در ایجاد پوسیدگی دندان کودکان

  • ملاحظات زمان بارداری

طبق تحقیقات کلینیک دندانپزشکی کالج کینگ لندن، استرس های مزمن و طولانی مدت در دوران بارداری می تواند احتمال ایجاد پوسیدگی در دندان های اطفال را به طرز چشمگیری افزایش دهد.

 دکتر ماریتا شکاریان ، دندانپزشک کودکان و دارای فلوشیپ ارتو کودکان از آمریکا و عضو دائمی آکادمی AOS آمریکا می باشند. شما عزیزان می توانید به منظور برقراری ارتباط با ایشان از طریق زیر اقدام نمایید:

شماره های تماس: ۰۲۱۲۲۵۵۴۶۴۹

کانال اینستاگرام 

همچنین داشتن ویارهای شدید مادر در دوران بارداری و نیز تغذیه نامناسب وی، می تواند یکی از علل تشکیل ناقص مینای دندان های  شیری شود، که این امر دندان ها را به شدت مستعد پوسیدگی می کند.

  • رویش دندان های شیری و دائمی

رویش اولین دندان شیری از حدود ۶ ماهگی آغاز می شود و نیز آخرین دندان های شیری نیز در سنین ۳-۲ سالگی رویش کرده و تکمیل می شوند. از آنجا که گاها روند رویش دندان های شیری به دلیل تورم لثه خیلی دردناک هستند، می توان از ژل های مخصوص، دندان گیرها و همچنین داروهای خوراکی زیر نظر دندانپزشک کودکان بهره برد تا خللی در تغذیه کودک ایجاد نشود.

لازم به یادآوری است که در هر فک کودک ۱۰ دندان شیری رویش می کند که مجموعا در هر فک شامل ۲۰ دندان می شود. همچنین شروع رویش دندان های دائمی از حدود ۶ سالگی بوده و تا ۱۴ سالگی رویش آن ها تکمیل می شود.

  • محدوده سنی بیماران تحت پوشش دندانپزشکی کودکان

محدوده سنی بیماران تحت پوشش دندانپزشکی کودکان، از زمان رویش اولین دندان شیری (حدود ۶ ماهگی) تا ۱۴ سالگی (اتمام رویش تمام دندان های دائمی) می باشد.

  • اولین ویزیت کودک توسط دندانپزشک کودکان

ویزیت دندان های کودکان حداقل باید در سن ۲ سالگی انجام شود، حتی اگر کودک ابراز درد و یا ناراحتی نکند. با این کار زمینه همکاری بهتر و آشنایی بیشتر با محیط و نیز وسایل دندانپزشکی را در سنین بالاتر برای کودک فراهم می کنیم.

ولی لازم به یادآوری است که بهترین زمان مراجعه به دندانپزشک کودکان، در زمان رویش اولین دندان شیری است که این امر باعث می شود که راهکارهایی صحیح نگهداری از دندان های شیری و نیز بایدها و نبایدها را از همان ابتدا قبل از اینکه پوسیده شوند، دریافت کنید.

همچنین لازم به ذکر است که در بعضی مواقع رویش دندان های شیری خیلی دردناک هستند که با مراجعه به موقع به دندانپزشک کودکان می توانید نسبت به استفاده از ژل های مخصوص و… مشاوره های لازم را دریافت نمایید.

دندانپزشک کودکان

دندانپزشک کودکان

  • چکاپ های دوره ای کودک توسط دندانپزشک کودکان

به والیدن محترم توصیه می شود که هر ۳ الی ۶ ماه یکبار کودک خود را نزد دندانپزشک کودکان ببرند تا چکاپ کامل دهانی – دندانی انجام شود. چراکه خیلی مواقع مشکل دندانی کودک تنها با یک ترمیم سطحی قابل درمان می باشد، ولی به دلیل تاخیر در مراجعه؛ پوسیدگی به پیشرفت خود ادامه می دهد که نهایتا می تواند به درمان های پیچیده تری چون؛ عصب کشی و حتی به خارج کردن دندان منجر شود.

همچنین والدین محترم باید دقت کنند تا معده ی کودک حداقل ۴-۳ ساعت قبل از چکاپ و نیز انجام درمان های دندانپزشکی، خالی باشد. چراکه در حین درمان، احتمال ایجاد حالت تهوع در کودک وجود دارد که می تواند باعث بالا آوردن محتویات معده و حتی آسپیره شدن مواد غذایی به داخل ریه شود که بسیار خطرناک است.

نقش والدین در درمان های موفق دندانپزشکی در کودکان

دندانپزشک کودکان علاوه بر علم دندانپزشکی باید روانشناسی کودک را به خوبی بشناسد تا بتواند ترس و اضطراب کودک را از بین برده و بعد درمان را شروع کند و در نهایت کودک را با آرامش و لبخند از مطب بدرقه کند.

برخلاف سایر رشته های دندانپزشکی، دندانپزشکی کودکان رابطه دو طرفه پزشک و بیمار نیست، بلکه یک رابطه ۳ طرفه بین پزشک، کودک و والدین کودک است.

بدیهی است همکاری والدین کودک ( به صورتی که دندانپزشک کودک از ایشان می خواهد) در از بین بردن اضطراب و به آرامش رساندن دلبندشان نقش بسیار مهمی ایفا می کند. در صورت غیر همکار بودن کودک، به صبر و شکیبایی بیشتری از سوی والدین نیازمندیم تا شرایط روحی مناسب برای کودک جهت درمان فراهم شود.

ترس از دندانپزشکی در کودکان

ترس از دندانپزشکی در کودکان

لازم به ذکر است که توضیحات بیشتری از سوی والدین در مورد دندانپزشکی کودکان، فرزندتان را فقط مضطرب تر خواهد کرد. بهتر است مسئولیت آشنایی با دندانپزشکی را به دندانپزشک کودکان و به کادر درمانی مطب بسپارید.

همچنین برای جلب همکاری کودک جهت درمان دندان های شیری و حتی دائمی، طبق نظر دندانپزشک کودکان، گاهی لازم است در جلسات اولیه ی مراجعه کودک، درمان های سطحی تر با زمان کوتاه تری منظور شود تا از ایجاد ذهنیت نامناسب و ترس از درمان های دندانپزشکی در کودکان جلوگیری شود.

پس از جلب اعتماد کودک به دندانپزشک خود و نیز به محیط مطب و کادر درمانی مطب، در جلسات آتی به راحتی می توان به درمان های عمیق تر و پیچیده تر پرداخت.

پوسیدگی دندان کودکان

بدیهی است شیر، ماده غذایی جدایی ناپذیر از رژیم غذایی نوزادان تا دو سالگی می باشد. این ماده ی غذایی غنی از پروتئین، چربی و قند، همانگونه که نیازهای کودک را برای رشد تامین می کند، می تواند باعث ایجاد التهابات لثه ای و نیز بروز پوسیدگی های شدید دندانی پس از رویش اولین دندان های شیری شود تا جائیکه منجر به ایجاد پدیده ای به نام سندروم شیشه ی شیر شود.

لازم به ذکر است که برخلاف نام ظاهری این سندروم، این پوسیدگی ها می توانند با شیر مادر که به مراتب غنی تر است نیز ، ایجاد گردند.

راه های جلوگیری از پوسیدگی دندان کودکان

رعایت بهداشت دهان کودکان از همان زمان نوزادی آغاز می شود.به همین دلیل از همان ابتدا توصیه می شود ؛

  • پس از هر وعده مصرف شیر ، لثه نوزادان با گاز استریل یا پارچه ای تمیز و کمی مرطوب به آرامی تمیز شود.
  • با این کار از التهابات بافت های نرم دهانی جلوگیری می شود و همچنین دندان های شیری در دهانی عاری از باکتری های پوسیدگی زا رویش می کنند.
  • همانطور که گفته شد، بعد از تمیز کردن لثه ی کودک، ۲ جرعه آب به وی بنوشانید تا باقی مانده ی شیر از روی مخاط دهانی شسته شود. بعد از رویش اولین دندان شیری همین روال را ادامه دهید.
  • هنگامی که تعداد بیشتری از دندان های شیری رویش کنند، والدین می توانند مسواک انگشتی را جایگزین گاز استریل کنند و سپس به تناسب سن کودک از مسواک های معمولی با موهای نرم استفاده کنند.
رعایت بهداشت دهان کودکان

رعایت بهداشت دهان کودکان

بدیهی است برای کودکان نیز، باید در انتخاب نوع مسواک و نیز نوع خمیردندان حساسیت لازم را داشته باشید. موهای مسواک باید خیلی نرم باشند تا باعث حساسیت دندانی و سایش و تحلیل لثه ها نشود. همچنین دقت شود تا سایز مسواک متناسب با سن کودک باشد .

  • لازم به ذکر است که هر ۳ الی ۴ ماه یکبار موهای مسواک تغییر شکل می دهند و باید مسواک کودکان را تعویض نمود.

و اما در مورد خمیر دندان، دقت داشته باشید که حاوی فلوراید نباشد و نیز میزان خمیر دندان مصرفی برای هر نوبت به اندازه یک عدس می باشد، که آن هم نه به صورت تکه ای بلکه فقط موهای مسواک را به خمیردندان آغشته می کنیم تا هم ریسک خوردن یا حتی قورت دادن خمیر دندان، توسط کودک را به حداقل برسانیم  وهم بتوانیم از مزایای خمیردندان جهت تمیز کردن پلاک های میکروبی موجود روی دندان های کودکان بهره لازم را ببریم.

طریقه مسواک زدن توسط کودکان

کودکان دوست دارند در هر کاری را از والدین خود تقلید کنند و مسواک زدن نیز از این قاعده مستثنی نیست. پرواضح است که کودکان مهارت کامل در مسواک زدن را تا ۷ سالگی بدست نمی آورند، به همین دلیل اجازه می دهیم مسواک را خودشان بدون خمیر دندان بزنند و بعد ما به قصد کنترل کردن بهداشت دهانی کودک، مسواک کامل با خمیر دندان را برای تمامی دندان های کودک انجام می دهیم.

  • مدت زمانی که باید صرف مسواک زدن کودک توسط والدین شود، حدود ۲ دقیقه می باشد، که برای این منظور می توان از ساعت شنی مخصوص این کار جهت تعریف زمان ۲ دقیقه ای برای کودک بهره گرفت.
  • نکته حائز اهمیت در مورد مسواک شبانه ی کودک این است که بلافاصله بعد از صرف شام، مسواک شبانه را انجام دهید. یعنی تا زمانیکه کودک هنوز خواب آلوده و بی حوصله نشده است . چون در این صورت کودک از همکاری با شما سرباز می زند و از رعایت بهداشت دهانی منزجر می شود. لازم به یادآوری است که بعد از مسواک شبانه تا زمان خواب، کودک مجاز است تمام نوشیدنی ها ( بجز شیر و نوشابه ) و نیز تمام میوه ها (بجز موز) را میل کند.
  • رعایت بهداشت خود مسواک نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار است. پس از هربار مسواک ، موهای مسواک را با آب سرد کاملا شستشو دهید و نیز از نگهداری مسواک در جاهای تاریک، گرم و نمناک خودداری نمایید.
  • همچنین از زمانیکه دندان های کودکان در تماس با یکدیگر قرار گرفتند و رویش آن ها تکمیل شد (حدود ۳ سالگی)، روزانه حداقل یکبار از نخ دندان (ترجیحا کمانی) استفاده شود و همچنین پس از رویش اولین دندان آسیای دائمی (حدود ۶ سالگی)، استفاده از نخ دندان ضرورت بیشتری پیدا می کند و باید به دفعات بیشتری در طول روز استفاده شود.
جلوگیری از پوسیدگی دندان کودکان

جلوگیری از پوسیدگی دندان کودکان

چراکه همزمان  با رویش دندان های دائمی، فضاهای موجود بین دندانی شروع به بسته شدن کرده و در صورت عدم استفاده از نخ دندان، شرایط برای ایجاد پوسیدگی های بین دندانی فراهم می شود.

کودکان پس از ۶ سالگی می توانند تحت نظر والدین ، هفته ای ۱ الی ۲ مرتبه از دهان شویه های رقیق شده و مخصوص کودکان، جهت بهداشت بهتر دهان – دندان، استفاده کنند.

عوارض ناشی از عدم رعایت بهداشت دهان و دندان

گفتنی است که عدم رعایت موارد ذکر شده در این مقاله، می تواند باعث ایجاد عوارض زیر شود :

  • ایجاد التهابات بافت های نرم دهانی
  • پوسیدگی های دندانی و بین دندانی
  • ایجاد جرم های دندانی

در پایان قابل ذکر است که رعایت بهداشت دهانی در مواقعی که کودک دچار سرماخوردگی شده و متعاقب آن تنفس دهانی پیدا می کند، باید دقیق تر، اصولی تر و نیز به دفعات بیشتر انجام شود. بدیهی است، نوبت استفاده از مسواک و نخ دندان دهان شویه را باید بیشتر کرد. چراکه دهان و دندان خشک بستر مناسبی برای ایجاد پوسیدگی های شدید دندانی فراهم می سازد.

 

 

درباره نویسنده

پاسخ

11 − دو =