تاخیر در رویش دندان شیری یکی از نگرانی های رایج والدین در دوران نوزادی است. این پدیده می تواند نشانه ای از شرایط طبیعی رشد، یا گاهی هشدار دهنده مشکلات زمینه ای باشد. معمولا اولین دندان شیری پیش از یک سالگی ظاهر می شود و روند کامل دندان در آوردن تا حدود سه سالگی به پایان می رسد. با این حال، علت دیر در آمدن دندان شیری می تواند متنوع باشد؛ از جمله عوامل ژنتیکی، سوء تغذیه، سندروم های خاص، دندان نهفته، ضخامت زیاد لثه، فیبروز یا حتی مصرف برخی داروها. بررسی علت و علائم دیر در آمدن دندان به والدین کمک می کند تا با آگاهی بیشتری رشد کودک خود را پیگیری کنند.
زمان نرمال رویش دندان شیری
رویش دندان های شیری معمولا از حدود شش ماهگی آغاز می شود و ترتیب مشخصی دارد. نخست، دو دندان جلویی فک پایین ظاهر می شوند، سپس چهار دندان جلویی فک بالا و بعد دو دندان کناری فک پایین رشد می کنند. باقی دندان ها نیز به صورت جفتی و متقارن در دو سمت دهان در می آیند. تا سن سه سالگی، اغلب کودکان صاحب ۲۰ دندان شیری کامل می شوند. با این حال، برخی کودکان ممکن است با تاخیر در رویش دندان شیری مواجه شوند.
تاخیر در رویش دندان شیری؛ نگران باشیم یا نه؟
تاخیر در رویش دندان شیری می تواند نشانه ای از وجود مشکلات رشدی یا زمینه ای در کودک باشد و اگر تا سن 13 ماهگی هیچ دندانی در دهان کودک ظاهر نشد، مراجعه به بهترین دندانپزشک اطفال ضروری است. سن طبیعی برای رویش نخستین دندان بین 4 تا 12 ماهگی است و معمولا الگوی رشد سایر دندان ها نیز به صورت منظم ادامه می یابد، به گونهای که اغلب کودکان تا 27 ماهگی دارای 20 دندان شیری هستند.
از جمله علائم دیر در آمدن دندان می توان به نبود هیچ نشانه ای از برآمدگی یا التهاب لثه، نداشتن اشتها و ناتوانی در جویدن غذا اشاره کرد. در موارد بسیار نادر، نوزاد ممکن است به طور کامل فاقد دندان در دهان باشد که نیازمند بررسی تخصصی و درمان است.
مهمترین دلایل تاخیر در رویش دندان
علت دیر در آمدن دندان شیری در کودکان می تواند به عوامل مختلفی از جمله زمینه های مادرزادی یا شرایط محیطی باز گردد که شدت تاثیر آن ها نیز متفاوت است. بررسی این عوامل به شناخت بهتر تاخیر در رویش دندان شیری و حتی مشکلات مشابه در دندانهای دائمی کمک می کند.
عوامل ژنتیکی
در برخی موارد، به دلیل عوامل ژنتیکی، دندان های شیری کودک دیر تر از زمان طبیعی ظاهر می شوند. علت دیر در آمدن دندان شیری در برخی خانواده ها به دلیل ژن هایشان طبیعی است. برخی بیماری های ژنتیکی، مانند دیسپلازی کلیدوکرانیال، می توانند باعث شوند دندان ها خیلی دیر در بیایند.
مشکلات تغذیه ای
تاخیر در رویش دندان شیری می تواند نتیجه مستقیم مشکلات تغذیه ای باشد، به ویژه زمانی که کودک از کمبود ویتامین ها و مواد معدنی رنج می برد. تغذیه ناکافی در ماه های ابتدایی، به خصوص نبود شیر مادر یا رژیم غذایی نامناسب، رشد دندان ها را به تاخیر می اندازد. همچنین عواملی مانند وزن پایین هنگام تولد یا سوء تغذیه مزمن، با تضعیف توان بدن در ساخت و رشد بافت های جدید از جمله بافت دندانی، باعث کندی در روند طبیعی دندان در آوردن می شوند.
بیماری های زمینه ای (تیروئید، راشیتیسم، کم کاری رشد)
یکی از رایج ترین عوامل در علت دیر در آمدن دندان شیری، بیماری های سیستمیک و اختلالات غدد درون ریز است. بیماری هایی مانند راشیتیسم، کم کاری تیروئید و کم خونی می توانند رشد استخوان و دندان را کند کرده و موجب تاخیر در رویش دندان ها شوند. همچنین، کمبود هورمون رشد یا اختلال در عملکرد غدد درون ریز مستقیما بر زمان رویش تاثیر می گذارد. این مشکلات گاهی حتی در زمان افتادن دندان شیری و جایگزینی آن با دندان دائمی نیز تاخیر ایجاد می کنند.
در این شرایط، درمان تاخیر در دندان شیری نیازمند بررسی پزشکی دقیق و تنظیم هورمون ها یا درمان بیماری زمینه ای خواهد بود.
سابقه خانوادگی
سابقه خانوادگی و علت دیر در آمدن دندان شیری با هم ارتباطی مستقیم است. اگر والدین یا نزدیکان کودک در گذشته با تاخیر در رویش دندان مواجه بوده اند، احتمال بروز همین وضعیت در کودک نیز بیشتر خواهد بود.
چه زمانی به دندانپزشک اطفال مراجعه کنیم؟
تاخیر در رویش دندان شیری اگرچه در برخی کودکان طبیعی و موقتی است، اما زمانی که تا پیش از ۱۲ ماهگی هیچ دندانی در دهان کودک ظاهر نشود یا تا پایان سه سالگی همه دندان های شیری رشد نکرده باشند، این موضوع می تواند نیازمند بررسی تخصصی باشد. در این شرایط، بهتر است والدین نسبت به وضعیت فرزند خود بی تفاوت نباشند و با مراجعه به پزشک اطفال یا دندانپزشک متخصص، وضعیت رشد دندان ها را ارزیابی کنند.
دکتر ماریتا شکاریان توصیه می کنند:
«والدینی که تا 12 ماهگی دندانی در دهان کودک نمی بینند، بهتر است بدون نگرانی، فقط برای بررسی دقیق تر به دندانپزشک اطفال مراجعه کنند.»
درمان تاخیر در رویش دندان شیری
در بیشتر موارد، تاخیر در رویش دندان شیری نیازی به درمان خاصی ندارد و فقط با صبر و پیگیری، دندان ها به مرور ظاهر می شوند. اما اگر تاخیر بیش از حد باشد یا همراه با نشانه هایی مانند کج درآمدن دندان شیری یا مشکلات جویدن باشد، باید بررسی تخصصی انجام شود. درمان تاخیر در دندان شیری معمولا شامل ارزیابی وضعیت رشد فک، بررسی سطح هورمون ها و تغذیه کودک است. مراجعه به بهترین دندانپزشک اطفال می تواند از پیشرفت مشکلات جلوگیری کرده و روند رشد دندان ها را به مسیر طبیعی باز گرداند.
چطور از بروز تاخیر جلوگیری کنیم؟
برای پیشگیری و درمان تاخیر در دندان شیری، تغذیه مناسب از همان ماه های ابتدایی زندگی اهمیت زیادی دارد. شیر مادر، منبعی کامل از ویتامین ها و مواد معدنی برای رشد دندانهای کودک شما است و پس از آن، مصرف مواد غذایی سرشار از ویتامین D و کلسیم ضروری است. همچنین قرار گرفتن روزانه کودک در معرض نور طبیعی خورشید می تواند در تقویت روند طبیعی رشد دندان ها موثر باشد.
اگر علائم دیر در آمدن دندان مانند نبود التهاب یا برآمدگی در لثه، ناتوانی در جویدن، یا ظاهر نشدن حتی یک دندان تا ۱۲ ماهگی مشاهده شد، لازم است کودک از نظر سلامت عمومی، تیروئید و سطح ویتامین ها بررسی شود. تشخیص به موقع تاخیر در رویش دندان شیری توسط پزشک یا دندانپزشک اطفال، امکان کنترل و درمان موثر را فراهم میکند و از بروز مشکلات در رشد دندان های دائمی جلوگیری خواهد کرد.
برای معاینه و مشاوره تخصصی با مطب دکتر شکاریان تماس بگیرید.
