لق شدن دندان کودکان؛ علت و عوارض لق شدن دندان شیری

لق شدن دندان کودکان یکی از اتفاقات طبیعی دوران رشد است که معمولاً نشان‌دهنده آماده شدن دندان‌های شیری برای افتادن و جایگزین شدن با دندان‌های دائمی است. بسیاری از والدین وقتی متوجه لق شدن دندان شیری کودک خود می‌شوند، نگران می‌شوند و این سؤال برایشان ایجاد می‌شود که آیا باید دندان را بکشند یا اجازه دهند روند طبیعی طی شود.

در بیشتر موارد، لق شدن دندان شیری کودک بخشی از روند طبیعی رشد است؛ اما گاهی این اتفاق می‌تواند به دلیل ضربه، پوسیدگی شدید، عفونت یا مشکلات مربوط به رشد دندان‌ها ایجاد شود. شناخت علت لق شدن دندان و توجه به علائم همراه آن کمک می‌کند والدین در زمان مناسب برای بررسی وضعیت دندان کودک اقدام کنند.

اگر درباره لق شدن دندان شیری کودک خود نگرانی دارید یا نمی‌دانید این وضعیت طبیعی است یا نیاز به بررسی دارد، مشاوره با دندانپزشک کودکان می‌تواند بهترین راه برای اطمینان از سلامت دندان‌های کودک باشد.

لق شدن دندان شیری کودک از چه سنی طبیعی است؟

معمولاً لق شدن دندان‌های شیری از حدود ۶ سالگی شروع می‌شود و بیشتر در دندان‌های جلویی فک پایین دیده می‌شود. در این مرحله، دندان دائمی که در زیر دندان شیری قرار دارد به مرور رشد می‌کند و باعث تحلیل ریشه دندان شیری می‌شود. با کوتاه شدن ریشه، دندان شیری کم‌کم حرکت می‌کند و در نهایت می‌افتد تا فضای لازم برای رویش دندان دائمی ایجاد شود.

البته زمان افتادن دندان‌های شیری در همه کودکان یکسان نیست. بعضی کودکان ممکن است کمی زودتر یا دیرتر این مرحله را تجربه کنند و این موضوع معمولاً طبیعی است، مگر اینکه همراه با علائم غیرمعمول باشد.

چرا دندان شیری کودک لق می‌شود؟

لق شدن دندان شیری معمولاً به دلیل فرآیند طبیعی جایگزینی دندان‌ها اتفاق می‌افتد، اما همیشه هم به معنای آماده بودن دندان برای افتادن نیست. برخی عوامل دیگر نیز می‌توانند باعث حرکت یا لق شدن دندان کودک شوند.

مهم‌ترین دلایل لق شدن دندان شیری کودک عبارت‌اند از:

• جایگزین شدن دندان دائمی: شایع‌ترین علت لق شدن دندان شیری، رشد دندان دائمی زیر آن و جذب شدن ریشه دندان شیری است.
• ضربه به دندان: زمین خوردن، برخورد با اجسام سخت یا آسیب‌های ورزشی ممکن است باعث لق شدن دندان کودک شود.
• پوسیدگی شدید دندان شیری: پوسیدگی دندان کودک می‌تواند ساختار نگهدارنده دندان را ضعیف کند و باعث حرکت آن شود.
• عفونت دندان یا لثه: التهاب اطراف ریشه دندان ممکن است باعث لق شدن غیرطبیعی دندان شود.

تفاوت لق شدن طبیعی و غیرطبیعی دندان کودکان چیست؟

تشخیص اینکه لق شدن دندان کودک طبیعی است یا نیاز به بررسی دارد، برای بسیاری از والدین دشوار است. در حالت طبیعی، معمولاً کودک در سن مناسب قرار دارد، درد یا التهاب ندارد و دندان به تدریج بیشتر حرکت می‌کند.

در مقابل، اگر دندان بدون رسیدن به سن مناسب لق شود یا علائمی مانند درد، تورم، تغییر رنگ دندان یا ترشح چرک وجود داشته باشد، بهتر است توسط دندانپزشک کودکان بررسی شود.

وضعیت دندان کودک	احتمال طبیعی بودن	نیاز به مراجعه
لق شدن دندان جلویی در حدود ۶ تا ۷ سالگی	معمولاً طبیعی است	فقط معاینه دوره‌ای کافی است
لق شدن همراه با درد یا تورم لثه	ممکن است ناشی از مشکل باشد	مراجعه به دندانپزشک توصیه می‌شود
لق شدن بعد از ضربه شدید	نیاز به بررسی دارد	بهتر است سریع‌تر بررسی شود
لق شدن دندان شیری در سن پایین	معمولاً طبیعی نیست	نیاز به ارزیابی دارد

عوارض نامطلوب وجود طولانی مدت دندان لق در کودکان

از طرف دیگر، بعضی اوقات شاهد این هستیم که؛ زمان لقی دندان شیری بیش از حد تصور طولانی شده و مدت ها است  که دندان شیری لق داخل دهان باقی مانده است و:

• امکان رویش به دندان دائمی را نمی دهد.

زمانی که این دندان شیری لق داخل دهان کودک باقی بماند و اجازه ی رویش دندان دائمی را ندهد:

• گاها شاهد رویش نابجای دندان دائمی می باشیم. دلیل این رویش نابجا، پابرجا ماندن دندان شیری می باشد.

اگر دندان های لق شیری مدت زمان طولانی در دهان کودک باقی بمانند، ممکن است:

• کودک بصورت ناخواسته در هنگام مصرف مواد غذایی دندان لق را قورت دهد.

علاوه بر این احتمال ایجاد عوارض خطرناک دیگری مانند:

آسپیره شدن دندان لق به سمت ریه ها در هنگام خواب یا بازی کردن و انجام فعالیت های ورزشی توسط کودک وجود دارد که بسیار خطرناک می باشد.

آیا باید دندان شیری لق شده کودک را بکشیم؟

یکی از اشتباهات رایج والدین، کشیدن سریع دندان شیری لق شده است. در بیشتر موارد بهتر است اجازه داده شود دندان به شکل طبیعی بیفتد، زیرا این روند به آماده شدن مسیر رویش دندان دائمی کمک می‌کند.

اگر دندان فقط کمی لق شده باشد و کودک درد یا مشکل خاصی نداشته باشد، معمولاً نیاز به اقدام خاصی نیست. کودک می‌تواند با رعایت بهداشت دهان و دندان، منتظر افتادن طبیعی دندان باشد.

اما در برخی شرایط ممکن است دندانپزشک پیشنهاد خارج کردن دندان شیری را بدهد؛ برای مثال زمانی که دندان دائمی در حال رویش است اما دندان شیری هنوز نیفتاده یا وجود دندان شیری باعث ایجاد مشکل برای نظم دندان‌های دائمی شود.

مراقبت های لازم بعد از لق شدن دندان شیری

وقتی دندان کودک شروع به لق شدن می‌کند، ممکن است کودک مرتب آن را با دست یا زبان حرکت دهد. این کار معمولاً مشکلی ایجاد نمی‌کند، اما فشار زیاد یا دستکاری مداوم می‌تواند باعث تحریک لثه شود.

مراقبت‌های مهم در این دوران شامل موارد زیر است:

• کودک باید همچنان روزانه مسواک بزند و بهداشت دهان را رعایت کند.
• بهتر است از وارد کردن فشار زیاد به دندان لق شده خودداری شود.
• اگر هنگام غذا خوردن درد وجود دارد، غذاهای نرم‌تر انتخاب شوند.
• والدین نباید بدون نظر پزشک دندان را با نخ یا روش‌های خانگی خارج کنند.

چه زمانی برای لق شدن دندان کودک باید به دندانپزشک مراجعه کرد؟

در بسیاری از موارد، لق شدن دندان شیری یک روند طبیعی است؛ اما برخی نشانه‌ها می‌توانند بیانگر وجود مشکل باشند. مراجعه به دندانپزشک کودکان کمک می‌کند علت دقیق مشخص شود و از آسیب احتمالی به دندان‌های دائمی جلوگیری شود.

در صورت مشاهده موارد زیر بهتر است کودک معاینه شود:

• لق شدن دندان قبل از سن معمول افتادن دندان‌های شیری
• درد مداوم یا شدید دندان
• تورم، قرمزی یا التهاب لثه
• وجود ترشح یا بوی بد دهان
• تغییر رنگ دندان بعد از ضربه
• رشد دندان دائمی در کنار دندان شیری لق نشده

اگر درباره وضعیت دندان شیری کودک خود مطمئن نیستید، بهتر است بررسی را به زمان بروز درد یا مشکل جدی موکول نکنید. مراجعه به دندانپزشک کودکان می‌تواند از مشکلات آینده دندان‌های دائمی جلوگیری کند.

آیا لق شدن دندان شیری روی دندان دائمی کودک تأثیر می‌گذارد؟

در شرایط طبیعی، لق شدن و افتادن دندان شیری به رشد صحیح دندان دائمی کمک می‌کند. دندان‌های شیری نقش مهمی در حفظ فضای مناسب برای دندان‌های دائمی دارند؛ بنابراین مراقبت از آن‌ها تا زمان افتادن طبیعی اهمیت زیادی دارد.

از دست دادن زودهنگام دندان شیری به دلیل پوسیدگی یا ضربه ممکن است باعث کاهش فضای لازم برای رویش دندان دائمی شود و در بعضی موارد مشکلات ارتودنسی ایجاد کند.